Lịch tiêm vaccine trẻ em 0-24 tháng: Lộ trình 2026

Bước 1: Giai đoạn Sơ sinh (0-28 ngày) – Nền tảng miễn dịch đầu đời

Giai đoạn sơ sinh, đặc biệt là trong 28 ngày đầu đời, đánh dấu thời điểm quan trọng nhất để thiết lập hệ thống miễn dịch ban đầu cho trẻ. Theo Bộ Y Tế, việc tiêm các loại vaccine sớm giúp bảo vệ trẻ khỏi những căn bệnh nguy hiểm ngay từ những ngày tháng đầu đời, khi hệ miễn dịch còn non nớt và dễ bị tấn công bởi mầm bệnh. Phác đồ tiêm chủng quốc gia quy định hai loại vaccine chính cần được ưu tiên trong khoảng thời gian này.

Theo chuyên gia admin từ health-screening-guide.

Vaccine Lao (BCG)

• Mục tiêu: Phòng bệnh lao, một căn bệnh truyền nhiễm có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho phổi và các cơ quan khác, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh.
• Thời điểm tiêm: Lý tưởng nhất là tiêm trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Nếu không tiêm được trong ngày đầu, cần hoàn thành trước 1 tháng tuổi.
• Lưu ý: Theo dữ liệu từ các chương trình tiêm chủng, tỷ lệ trẻ được tiêm BCG trong vòng 24 giờ đầu tại Việt Nam duy trì ở mức cao, góp phần kiểm soát hiệu quả bệnh lao trong cộng đồng.

Vaccine Viêm gan B (VGB) – Mũi 1

• Mục tiêu: Ngăn ngừa nhiễm virus viêm gan B, một bệnh lý gan có thể trở thành mãn tính và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như xơ gan, ung thư gan.
• Thời điểm tiêm: Cần tiêm càng sớm càng tốt sau sinh, lý tưởng là trong vòng 24 giờ đầu. Đối với trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm virus viêm gan B, việc tiêm vaccine và huyết thanh kháng viêm gan B trong vòng 12 giờ đầu là cực kỳ quan trọng.
• Hiệu quả: Nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa lây truyền từ mẹ sang con và giảm tỷ lệ nhiễm virus mãn tính về sau.

Việc tuân thủ đúng lịch tiêm chủng trong giai đoạn sơ sinh không chỉ bảo vệ trẻ khỏi các bệnh truyền nhiễm cụ thể mà còn là bước đệm quan trọng, giúp trẻ xây dựng nền tảng miễn dịch vững chắc cho các giai đoạn phát triển tiếp theo. Theo dõi và ghi chép cẩn thận lịch tiêm chủng sẽ giúp cha mẹ quản lý sức khỏe của con mình một cách hiệu quả.

Checklist Giai đoạn Sơ sinh:

• ✅ Vaccine Lao (BCG) đã được tiêm trong vòng 24 giờ đầu sau sinh (hoặc trước 1 tháng tuổi).
• ✅ Vaccine Viêm gan B (Mũi 1) đã được tiêm trong vòng 24 giờ đầu sau sinh.
• ✅ Hồ sơ tiêm chủng của trẻ đã được cập nhật đầy đủ.

Bước 2: Giai đoạn 2-4 tháng – Xây dựng Lõi phòng thủ với Vaccine phối hợp

Trong giai đoạn từ 2 đến 4 tháng tuổi, hệ miễn dịch của trẻ tiếp tục được củng cố thông qua việc tiêm các loại vaccine phối hợp. Đây là giai đoạn quan trọng để thiết lập "lõi phòng thủ" chống lại các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm thiểu số lần tiêm chủng cho trẻ và tối ưu hóa hiệu quả miễn dịch. Theo Chương trình Tiêm chủng Mở rộng quốc gia (TCMR), trẻ sẽ được tiêm các mũi vaccine cơ bản, trong khi các cơ sở tiêm chủng dịch vụ cung cấp các lựa chọn vaccine kết hợp tiên tiến hơn.

Khung Lịch Tiêm Chuẩn (TCMR)

Tại các trạm y tế thuộc TCMR, trẻ trong độ tuổi 2-4 tháng sẽ nhận được các mũi tiêm sau:

• 2 tháng tuổi: Mũi 1 vaccine phối hợp phòng 5 bệnh: Bạch hầu – Ho gà – Uốn ván – Viêm gan B – Viêm phổi do Hib (thường là DPT-VGB-Hib).
• 3 tháng tuổi: Mũi 1 vaccine phòng Bại liệt uống (OPV).
• 4 tháng tuổi: Mũi 2 vaccine phối hợp phòng 5 bệnh (DPT-VGB-Hib) và mũi 2 vaccine phòng Bại liệt uống (OPV).

Một số địa phương có thể áp dụng vaccine phòng Bại liệt dạng tiêm (IPV) thay cho OPV, tùy thuộc vào phân bổ và khuyến cáo y tế tại thời điểm đó. Dữ liệu từ Bộ Y Tế cho thấy, việc hoàn thành các mũi tiêm cơ bản đúng lịch giúp đạt tỷ lệ miễn dịch cộng đồng cao, hạn chế sự lây lan của bệnh tật.

Lựa chọn Vaccine Phối hợp 6 trong 1 (Dịch vụ)

Các bệnh viện và phòng tiêm chủng dịch vụ như Vinmec, FV Hospital, hoặc các trung tâm thuộc hệ thống ĐH Y Dược TP.HCM thường khuyến nghị sử dụng vaccine phối hợp 6 trong 1. Loại vaccine này bao gồm các thành phần tương tự vaccine 5 trong 1 của TCMR, cộng thêm thành phần phòng Bại liệt (thường là IPV).

• 2 tháng tuổi: Mũi 1 vaccine 6 trong 1 (thường là Hexaxim hoặc Infanrix Hexa).
• 3-4 tháng tuổi: Mũi 2 vaccine 6 trong 1.
• 4-5 tháng tuổi: Mũi 3 vaccine 6 trong 1.

Việc sử dụng vaccine 6 trong 1 giúp giảm đáng kể số lần tiêm cho trẻ, giảm sự khó chịu, giảm nguy cơ sai sót trong quá trình tiêm chủng và đảm bảo trẻ nhận được sự bảo vệ toàn diện. Theo báo cáo thị trường vaccine năm 2025, nhu cầu sử dụng vaccine 6 trong 1 tại các thành phố lớn đã tăng trưởng ấn tượng, phản ánh sự tin tưởng của phụ huynh vào hiệu quả và sự tiện lợi của loại vaccine này.

Lưu ý quan trọng

• Thời gian tiêm các mũi vaccine có thể linh hoạt trong khoảng thời gian quy định (ví dụ: mũi 2 có thể tiêm ở tháng thứ 3 hoặc 4).
• Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên viên y tế để có lịch tiêm chủng phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của bé.
• Quan sát phản ứng của trẻ sau tiêm và thông báo cho nhân viên y tế nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Bảng Tóm Tắt Lịch Tiêm Giai Đoạn 2-4 Tháng

Lưu ý: Lịch trình chi tiết có thể thay đổi tùy theo khuyến cáo của Bộ Y tế và các cơ sở y tế.

Bước 3: Giai đoạn 5-6 tháng – Mở rộng lá chắn chống Phế cầu và Rotavirus

Giai đoạn từ 5 đến 6 tháng tuổi đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ, tập trung vào hai nhóm tác nhân gây bệnh nguy hiểm là phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) và virus Rota.

Phế cầu khuẩn (Pneumococcus)

Phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng ở trẻ nhỏ như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và viêm tai giữa. Theo dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), viêm phổi là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em dưới 5 tuổi, và phế cầu khuẩn đóng góp một phần đáng kể vào gánh nặng này.

Lịch tiêm chủng quốc gia (TCMR) và các chương trình tiêm chủng dịch vụ đều nhấn mạnh tầm quan trọng của vaccine phòng phế cầu. Đối với trẻ trong giai đoạn 5-6 tháng, đây thường là thời điểm tiêm mũi thứ hai hoặc thứ ba của vaccine phế cầu liên hợp (PCV - Pneumococcal Conjugate Vaccine). Ví dụ, theo phác đồ cập nhật 2025-2026 của các bệnh viện lớn như Vinmec hoặc FV Hospital, mũi PCV thứ hai thường được khuyến nghị tiêm vào khoảng tháng thứ 4 hoặc 6, tùy thuộc vào loại vaccine và phác đồ cụ thể. Một số phác đồ linh hoạt hơn có thể tiêm mũi này sớm hơn, vào tháng thứ 3, nhưng mục tiêu là hoàn thành loạt tiêm cơ bản trước 12 tháng tuổi.

Lợi ích của việc tiêm vaccine phế cầu trong giai đoạn này:

• Tạo kháng thể bảo vệ chống lại các chủng phế cầu phổ biến gây bệnh nặng.
• Giảm nguy cơ mắc các bệnh xâm lấn như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết.
• Hạn chế các biến chứng lâu dài do nhiễm trùng phế cầu.

Rotavirus

Virus Rota là nguyên nhân chính gây tiêu chảy cấp ở trẻ em dưới 5 tuổi, dẫn đến mất nước nghiêm trọng, nhập viện và thậm chí tử vong. WHO ước tính rằng tiêu chảy gây ra bởi Rota virus là nguyên nhân của hàng trăm nghìn ca tử vong trẻ em mỗi năm trên toàn cầu.

Vaccine phòng Rotavirus là vaccine sống, giảm độc lực, được dùng dưới dạng đường uống. Lịch tiêm thường bao gồm 2 hoặc 3 liều, tùy thuộc vào chế phẩm vaccine sử dụng. Mũi đầu tiên thường được bắt đầu sớm hơn, vào khoảng 6-10 tuần tuổi. Đến giai đoạn 5-6 tháng, trẻ có thể đang trong quá trình hoàn thành loạt tiêm vaccine Rota, thường là mũi thứ hai hoặc thứ ba. Ví dụ, phác đồ của Bộ Y tế và các đơn vị tiêm chủng dịch vụ thường quy định mũi thứ hai của vaccine Rota uống vào khoảng tháng thứ 3 hoặc 4, và mũi thứ ba (nếu có) vào tháng thứ 5 hoặc 6. Việc hoàn thành đủ số liều vaccine Rota theo đúng lịch là cực kỳ quan trọng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Tầm quan trọng của vaccine Rotavirus ở giai đoạn này:

• Giảm đáng kể tỷ lệ mắc tiêu chảy nặng do Rotavirus.
• Ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như mất nước, rối loạn điện giải.
• Giảm gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế do phải điều trị tiêu chảy cấp.

Việc kết hợp tiêm vaccine phế cầu và uống vaccine Rotavirus trong giai đoạn 5-6 tháng tuổi không chỉ giúp mở rộng lá chắn bảo vệ toàn diện cho trẻ khỏi các tác nhân gây bệnh nguy hiểm mà còn tuân thủ khuyến cáo của các tổ chức y tế uy tín như WHO và Bộ Y tế Việt Nam.

Bước 4: Giai đoạn 9-12 tháng – Củng cố miễn dịch Sởi và Viêm não Nhật Bản

Vaccine phòng Sởi:

• Trong Chương trình TCMR: Mũi vaccine Sởi đầu tiên thường được chỉ định vào thời điểm trẻ đủ 9 tháng tuổi. Đây là mũi tiêm cơ bản để tạo kháng thể ban đầu chống lại virus Sởi, một bệnh có khả năng lây lan nhanh và có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm não.
• Tiêm chủng dịch vụ: Tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ như Vinmec hay FV Hospital, phụ huynh có thể lựa chọn vaccine phối hợp MMR (Measles, Mumps, Rubella - Sởi, Quai bị, Rubella). Vaccine MMR thường được khuyến nghị tiêm mũi đầu tiên vào khoảng 9 tháng tuổi, tùy thuộc vào tiền sử tiêm chủng của trẻ và khuyến cáo của bác sĩ. Việc sử dụng vaccine phối hợp giúp giảm số lần tiêm cho trẻ, giảm thiểu sự khó chịu và tối ưu hóa lịch trình tiêm chủng. Dữ liệu từ các báo cáo thị trường năm 2025 cho thấy nhu cầu về vaccine phối hợp như MMR đang tăng cao, phản ánh xu hướng ưu tiên sự tiện lợi và hiệu quả của các bậc phụ huynh tại các thành phố lớn.

Vaccine phòng Viêm não Nhật Bản (VNNB):

• Theo hướng dẫn của Bộ Y Tế, vaccine phòng VNNB thường được bắt đầu tiêm từ 9 tháng tuổi. Phác đồ tiêm VNNB có thể khác nhau tùy loại vaccine:
  • Vaccine Imojev (hãng Sanofi Pasteur): Thường được chỉ định tiêm 1 mũi vào thời điểm 9 tháng tuổi. Mũi nhắc lại sẽ được thực hiện sau 1-2 năm.
  • Vaccine Jevax (Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương): Phác đồ tiêm thường gồm 2 mũi chính cách nhau 1-2 tuần, sau đó là mũi thứ 3 sau 1 năm. Tuy nhiên, một số phác đồ tại các bệnh viện tư nhân có thể điều chỉnh lịch tiêm cho phù hợp với các vaccine khác.
• Việc tiêm phòng VNNB trong giai đoạn này là vô cùng quan trọng, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao hoặc trong mùa dịch. Theo thống kê cập nhật năm 2025, tỷ lệ trẻ được tiêm đủ các mũi vaccine cơ bản trong TCMR đạt trên 90% ở nhiều tỉnh thành, song song đó, nhu cầu về các vaccine ngoài chương trình như VNNB cũng ghi nhận sự gia tăng.

Tóm tắt checklist cho giai đoạn 9-12 tháng:

• ✅ Đảm bảo trẻ đã được tiêm vaccine Sởi hoặc MMR mũi đầu tiên theo lịch.
• ✅ Hoàn thành mũi tiêm đầu tiên của vaccine phòng Viêm não Nhật Bản theo chỉ định của bác sĩ (Imojev hoặc Jevax).
• ✅ Tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng vaccine phối hợp MMR nếu chưa tiêm hoặc để tối ưu hóa lịch trình.
• ❌ Trì hoãn tiêm chủng các mũi này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.

Lưu ý: Lịch tiêm chủng có thể thay đổi tùy theo khuyến cáo mới nhất của Bộ Y Tế và tình hình dịch tễ. Luôn tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ hoặc các cơ sở y tế uy tín để có lịch tiêm phù hợp nhất cho bé.

Bước 5: Giai đoạn 12-24 tháng – Hoàn thiện và Tiêm nhắc các mũi quan trọng

Cụ thể, theo lịch trình tiêm chủng được khuyến nghị, các mũi tiêm chính trong giai đoạn này bao gồm:

• Vaccine 6 trong 1 (mũi 4): Đây là mũi tiêm nhắc lại, thường được thực hiện khi trẻ đủ 16-18 tháng tuổi. Mũi tiêm này giúp duy trì miễn dịch phòng các bệnh như bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib (Haemophilus influenzae type b) và viêm gan B. Việc hoàn thành mũi này trước 24 tháng tuổi là cực kỳ quan trọng để đảm bảo trẻ có sự bảo vệ toàn diện.
• Vaccine Viêm não Nhật Bản (JEV): Trẻ thường được tiêm mũi đầu tiên vào khoảng 9-12 tháng tuổi. Nếu sử dụng vaccine Imojev (hãng Sanofi Pasteur), mũi nhắc lại sẽ được thực hiện sau 1-2 năm. Với vaccine Jevax (hãng Vabiotech), mũi 2 thường tiêm sau 1-2 tuần, mũi 3 sau 1 năm và nhắc lại mỗi 3 năm cho đến khi trẻ 15 tuổi. Theo thống kê từ Bộ Y Tế, Viêm não Nhật Bản là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn hoặc gây tử vong, do đó việc tuân thủ lịch tiêm là bắt buộc.
• Vaccine Thủy đậu: Thông thường, mũi tiêm phòng thủy đậu được khuyến cáo thực hiện trong giai đoạn 12-24 tháng tuổi. Một số phác đồ tiêm chủng dịch vụ có thể kết hợp vaccine thủy đậu với các loại vaccine khác để giảm số lần tiêm cho trẻ.
• Vaccine Viêm gan A: Tương tự như thủy đậu, vaccine phòng viêm gan A cũng là một trong những lựa chọn bổ sung quan trọng trong giai đoạn này, đặc biệt nếu trẻ có nguy cơ phơi nhiễm cao.
• Vaccine Thương hàn: Một số chương trình tiêm chủng dịch vụ có thể bao gồm vaccine thương hàn cho trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên, với lịch tiêm nhắc lại mỗi 3 năm.

Việc hoàn thành các mũi tiêm này trong khoảng thời gian 12-24 tháng tuổi không chỉ giúp trẻ phòng ngừa hiệu quả các bệnh truyền nhiễm mà còn tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển khỏe mạnh, giảm thiểu gánh nặng y tế trong tương lai. Các bậc phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để có lịch tiêm chủng chi tiết và phù hợp nhất cho con em mình, dựa trên khuyến cáo của Bộ Y tế và các tổ chức y tế quốc tế.

Checklist Hoàn thành Giai đoạn 12-24 tháng:

• ✅ Vaccine 6 trong 1 (Mũi 4) hoàn thành trước 24 tháng.
• ✅ Lịch tiêm Viêm não Nhật Bản theo khuyến cáo (mũi 1 và các mũi nhắc lại).
• ✅ Vaccine Thủy đậu được xem xét và tiêm (nếu có chỉ định).
• ✅ Vaccine Viêm gan A được xem xét và tiêm (nếu có chỉ định).
• ✅ Vaccine Thương hàn (nếu có chỉ định, từ 24 tháng).

Lưu ý: Lịch tiêm chủng có thể thay đổi tùy thuộc vào khuyến cáo mới nhất của Bộ Y Tế và các nhà sản xuất vaccine. Phụ huynh nên thường xuyên cập nhật thông tin và tham khảo ý kiến chuyên môn từ các cơ sở y tế uy tín.

Bước 6: Tối ưu hóa Lịch trình – Phân tích giữa Tiêm chủng Mở rộng và Dịch vụ

Chương trình TCMR, do Bộ Y Tế quản lý, cung cấp các vaccine thiết yếu, miễn phí hoặc chi phí thấp, bao phủ các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Lao, Viêm gan B, Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Bại liệt, Sởi, Viêm não Nhật Bản B. Tỷ lệ hoàn thành các mũi tiêm cơ bản trong TCMR tại nhiều tỉnh/thành phố đã đạt trên 90% vào năm 2025, cho thấy hiệu quả trong việc tiếp cận cộng đồng rộng rãi. Tuy nhiên, TCMR có thể có những hạn chế về sự đa dạng của vaccine (ví dụ: ít có vaccine kết hợp) và đôi khi có sự chậm trễ trong việc cập nhật các loại vaccine mới nhất theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Ngược lại, các cơ sở tiêm chủng dịch vụ như Vinmec, FV Hospital, hoặc các hệ thống phòng tiêm tư nhân khác cung cấp các loại vaccine đa dạng hơn, bao gồm các vaccine thế hệ mới và vaccine kết hợp (ví dụ: vaccine 6 trong 1, vaccine Prevenar 13 hoặc Vaxigrip Tetra). Theo các báo cáo thị trường năm 2025, nhu cầu đối với các vaccine này, đặc biệt là vaccine phòng Phế cầu, Cúm, và Rotavirus, đã tăng trưởng mạnh mẽ, với doanh thu vaccine dịch vụ tại các thành phố lớn tăng trên 20%/năm. Ưu điểm của các dịch vụ này là giảm số mũi tiêm cho trẻ nhờ vaccine phối hợp, rút ngắn thời gian chờ đợi, và thường có phác đồ tiêm chủng linh hoạt, cập nhật theo khuyến cáo quốc tế mới nhất. Ví dụ, việc sử dụng vaccine 6 trong 1 từ tháng thứ 2 giúp trẻ chỉ cần 3-4 mũi tiêm cho các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib và viêm gan B, thay vì nhiều mũi riêng lẻ theo lịch TCMR truyền thống.

Phân tích so sánh:

• Phạm vi bảo phủ: TCMR đảm bảo các bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất. Dịch vụ tư nhân bổ sung các bệnh ít gặp hơn hoặc chủng ngừa sớm hơn với vaccine tiên tiến.
• Số mũi tiêm: Vaccine kết hợp trong dịch vụ tư nhân giúp giảm đáng kể số lần tiêm, giảm áp lực cho trẻ và phụ huynh.
• Chi phí: TCMR miễn phí hoặc chi phí thấp. Dịch vụ tư nhân có chi phí cao hơn, phản ánh chi phí vaccine và dịch vụ.
• Tính sẵn có và linh hoạt: Dịch vụ tư nhân thường có lịch tiêm linh hoạt hơn và sẵn sàng vaccine cập nhật.

Khuyến nghị: Phụ huynh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ tại các cơ sở y tế uy tín, như Đại học Y Dược TP.HCM hoặc Đại học Y Hà Nội, để xây dựng phác đồ tiêm chủng tối ưu cho con. Lịch trình tiêm chủng có thể là sự kết hợp giữa các mũi tiêm miễn phí trong TCMR và các mũi tiêm bổ sung tại dịch vụ tư nhân, tùy thuộc vào tình hình sức khỏe của trẻ, nguy cơ phơi nhiễm và khả năng tài chính của gia đình. Việc tiêm đủ và đúng lịch, dù theo chương trình nào, là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ.

Lưu ý: Lịch tiêm chủng có thể thay đổi theo khuyến cáo của Bộ Y Tế và các tổ chức y tế quốc tế. Luôn tham khảo ý kiến chuyên gia y tế để có thông tin chính xác nhất.